Cuối năm tôi có chuyến công tác lên với bà con đồng bào dân tộc nơi rẻo cao biên giới Thượng Trạch. Dù đã nhiều lần lên đây nhưng mỗi lần như vậy trong lòng tôi luôn đong đầy cảm xúc. Xuất phát từ trung tâm huyện lúc 6 giờ sáng, xe chúng tôi băng băng qua tuyến đường Tỉnh 561 vừa được đầu tư xây mới rộng rãi, trơn tru. Đến km 0 đường 20 Quyết thắng, con đường đã phải chịu nhiều bom đạn trong chiến tranh mang đến cho tôi một cảm giác thật linh thiêng, xúc động. Những địa danh đã đi vào lịch sử như hang Tám cô, Hang cô y tá lần lượt hiện ra trước mắt như minh chứng cho một thời oanh liệt của các thế hệ cha anh đi trước vì sự nghiệp vẻ vang của dân tộc, thống nhất Tổ quốc. Ở giữa núi rừng trùng điệp này, mây mù vẫn che phủ, thấp thoáng lại có chút ánh nắng lọt qua tạo nên khung cảnh thật lung linh, huyền ảo. Xe chúng tôi tiếp tục lăn bánh đi qua km 20, km 39 và rồi km 47 trung tâm xã Thượng Trạch hiện ra trước mắt. Những ngôi nhà sàn truyền thống của đồng bào Macoong với cờ đỏ sao vàng đang tung bay phấp phới báo hiệu cho sự vươn mình trổi dậy của những bản làng nơi miền sơn cước. Cư trú thành những bản nhỏ nằm rải rác từ biên giới Việt Lào đến xã Tân Trạch, nếp sống của người Ma Coong còn giữ nhiều nét văn hóa nguyên gốc là tính tự cấp tự túc, từ săn bắt, hái lượm đến trồng trọt, chăn nuôi trên nương rẫy. Gặp chúng tôi, ông Đinh Hợp chủ tịch UBND xã Thượng Trạch không giấu được niềm vui mừng phấn khởi, ông chia sẻ: “Được sự quan tâm của Đảng, Nhà nước nên đời sống của người dân Macoong đã ngày càng ấm no hơn. Trước đây người dân chủ yếu sống dựa vào rừng thì bây giờ đã dần chuyển sang tự làm kinh tế, ít dựa vào tự nhiên. Bây giờ đồng bào đã biết trồng lúa rẫy, trồng nghệ, trồng tiêu, trồng cao su, ngoài nuôi con lợn, còn gà, con bò thì bà con đã nuôi thêm con dê để cải thiện đời sống”.

Đến thăm Bản Cà roòng 1, bản văn hóa đầu tiên của xã Thượng Trạch mới thấy sự đổi thay đáng kinh ngạc của bà con đồng bào dân tộc nơi đây. Còn nhớ cách đây khoảng 8 năm về trước khi lần đầu tiên tôi đặt chân lên đây, bản làng còn rất hoang sơ. Những ngôi nhà sàn cũ kỹ, lụp xụp cùng với đó là việc chăn nuôi gia súc, gia cầm ngay tại nơi ở tạo nên một khung cảnh thật hỗn độn, nhếch nhác. Bây giờ Bản Cà roòng 1 đã sạch sẽ, văn minh hơn, những ngôi nhà sàn của bà con đã được hỗ trợ xây mới khoác lên đó là những mái tôn đỏ rực như những đóa hoa tươi thắm tạo nên điểm nhấn cho bản làng nơi rẻo cao biên giới. Được biệt từ năm 2012 khi được Ban quản lý Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng giao khoán 85ha rừng cộng đồng để chăm sóc và bảo vệ, người dân đã mạnh dạn nhận thêm 35 ha đất khoanh nuôi tái sinh để phát triển kinh tế, nhờ đó mà đời sống bà con ngày càng được nâng cao. Đến nay mức thu nhập bình quân của người dân trong bản đã vượt quá con số 500 ngàn đồng/người/tháng. Bên cạnh đó việc cưới, việc tang được thực hiện theo nếp sống văn minh, tiết kiệm, từng bước bài trừ các hủ tục lạc hậu, mê tín dị đoan, tình hình an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội trong Bản luôn ổn định. Khi được hỏi gia đình nào tiêu biểu nhất của Bản, chủ tịch Đinh Hợp liền dẫn ngay chúng tôi về thăm gia đình chị Y Quyết. Hình ảnh đầu tiên đập vào mặt tôi đó là môt ngôi nhà sàn truyền thống khá rộng rãi, sạch sẽ, xung quanh là vườn cây cao su xanh tốt đang tỏa bóng mát. Nói chuyện với Y Quyết tôi mới nhận ra được nhiều điều, đó là tư tưởng, cách suy nghĩ của người Macoong đã cởi mở và ngày càng tiến bộ hơn so với trước. Y Quyết tâm sự: Trước đây gia đình tôi cũng như những gia đình khác ở trong bản chủ yếu sống dựa vào rừng, nay đây mai đó nên rất bấp banh. Từ khi được các cấp chính quyền tuyên truyền, vận động gia đình tôi đã bỏ được thói quen không tốt đó. Năm 2012 tôi đã mạnh dạn đầu tư trồng 2ha cao su, ngoài ra còn trồng thêm 200 gốc tiêu, nuôi 12 con dê và 2 con bò. Đến nay vườn cao su và tiêu của gia đình đã phát triển tốt và sắp cho thu hoạch. Năm 2018 vừa qua từ việc chăn nuôi đã mang lại cho gia đình nguồn thu nhập gần 40 triệu đồng, nhờ vậy mà cuộc sống của gia đình đã khấm khá hơn so với trước đây”.

Toàn xã Thượng Trạch hiện có 18 bản, 597 hộ với hơn 2.500 nhân khẩu. Để giúp bà con đồng bào dân tộc phát triển kinh tế, nâng cao thu nhập, cải thiện cuộc sống. Trong những năm qua ngoài việc tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, hạ tầng, chính quyền và ban ngành các cấp đã có nhiều chính sách hỗ trợ người dân phát triển trồng trọt, chăn nuôi, đồng thời tích cực tuyên truyền, vận động bà con phát xóa bỏ những tập tục lạc hậu để xây dựng cuộc sống văn minh. Nhờ vậy đời sống vật chất và tinh thần của người dân đã dần được cải thiện. Trong 5 năm trở lại đây bình quân tỷ lệ hộ nghèo của xã giảm từ 2 – 3%/năm. Riêng năm 2018 Thượng Trạch đã giảm được 3% hộ nghèo đưa tỷ lệ số hộ nghèo của xã xuống còn 82%. Đặc biệt từ cuối năm 2017 khi hệ thống điện bằng năng lượng mặt trời được khánh thành và đưa vào sử dụng đã góp phần thay đổi thói quen sinh hoạt của bà con. Hiện nay 18 Bản trong toàn xã đã có điện, người ít thì có 1, 2 bóng điện để chiếu sáng, còn những nhà có điều kiện thì đã sắm ti vi, tủ lạnh, quạt máy để sử dụng. 30% số hộ trong xã đã có tivi, 50% đã có điện thoại di động và 20% số hộ đã có xe máy.

Ở lại 1 đêm với bà con dân bản mới cảm nhận hết sự đổi thay, niềm phấn khởi, hạnh phúc của người dân. Những Bản nhỏ của bà con đồng bào Macoong nay đã được thắp sáng bởi ánh điện, cùng với những âm thanh phát ra từ hệ thống tivi, loa đài như xé toang màn đêm tỉnh mịt của khung cảnh núi rừng nơi vùng biên cương. Và đó cũng là minh chứng cho sự quan tâm của Đảng, của Nhà nước đối với đồng bào dân tộc. Giúp họ có thêm điểm tựa, động lực để tiếp tục lao động, sản xuất phát triển kinh tế, nâng cao đời sống và bảo vệ vững chắc chủ quyền an ninh biên giới quốc gia.

Tiến Thành

Đài TT – TH Bố Trạch