Công tác vệ sinh môi trường được đưa vào hương ước của các thôn, bản, tiểu khu

 “Trước đây, hầu hết các thôn, bản, tiểu khu của các xã, thị trấn trên địa bàn huyện đều đã xây dựng hương ước, quy ước. Tuy nhiên qua rà soát của Ban pháp chế và Phòng văn hóa thông tin huyện nhận thấy mỗi nơi làm một kiểu, thậm chí có những quy định nội dung không phù hợp với pháp luật, rườm rà, chưa sát với tình hình thực tế. Việc xây dựng đề cương hương ước, quy ước mẫu, hướng dẫn ban quản lý các thôn, bản, tiểu khu, cần được chỉnh sửa, bổ sung, nhằm phát huy hiệu quả, vai trò của “lệ làng” trong xây dựng đời sống văn hóa mới.” Ông Nguyễn Đức Ninh, Trưởng phòng Văn hóa- thông tin huyện Bố Trạch cho biết.

Qua giám sát trực tiếp, hiện nay 30/30 xã, thị trấn đã chỉ đạo các thôn, bản, tiểu khu xây dựng và thực hiện hương ước với 271/271 thôn bản tiểu khu có hương ước được UBND huyện Bố Trạch phê duyệt. Về nội dung, hình thức của các bản hương ước đã bám sát đề cương hướng dẫn của huyện. Trong đó, quy định các quy tắc xử sự chung trong cộng đồng dân cư; nội dung của các bản hương ước cơ bản đã thể hiện đầy đủ các lĩnh vực cửa đời sống xã hội. Hương ước đề ra các biện pháp, phương thức thích hợp để dân cư trong địa bàn tham gia quản lý xã hội, bảo đảm phát huy quyền tự do, dân chủ của nhân dân. Động viên và tạo điều kiện để nhân dân thực hiện tốt các quyền và nghĩa vụ của công dân. Đời sống văn hóa xã hội được nâng lên, từng bước đáp ứng nhu cầu sinh hoạt văn hóa tinh thần của nhân dân. Phong trào văn nghệ, thể thao được phát triển rộng khắp. Toàn huyện Bố Trạch hiện có 754 câu lạc bộ văn nghệ, thể thao thu hút đông đảo số người tham gia luyện tập.

Tại xã Đức Trạch, trên cơ sở kế thừa và phát huy những thuần phong mỹ tục, truyền thống văn hóa, lịch sử cách mạng của địa phương, đồng thời bổ sung những nội dung mới tiến bộ phù hợp với tình hình hiện nay, nhân dân thôn Thượng Đức, xã Đức Trạch đã cùng nhau xây dựng, thống nhất quy ước của thôn. Trong hương ước làng, xã đều coi trọng việc gìn giữ được đình làng cũng như lễ hội cầu ngư phù hợp với truyền thống văn hóa của dân tộc. Trong các quy ước cũng nêu rõ khuyến khích tổ chức lễ cưới hỏi theo nếp sống mới, đám tang cũng không để quá 2 ngày tại tư gia; các gia đình hàng năm có trách nhiệm đăng ký và phấn đấu đạt danh hiệu “Gia đình văn hóa”... Chị Võ Thị Thúy Phượng, người dân ở thôn Thượng Đức, xã Đức Trạch cho biết: “Hương ước thôn không chỉ bảo đảm bình đẳng về quyền lợi cho người dân mà còn nêu trách nhiệm của từng người, từng gia đình trong việc thắt chặt đoàn kết tình làng nghĩa xóm, trật tự xã hội... Có quy ước mọi người không còn e ngại né tránh nhắc nhở những ai vi phạm các điều đã được quy định. Đặc biệt, nhờ có quy ước mà trong hai năm qua, chúng tôi quyên góp được hàng trăm triệu đồng để sửa sang, nâng cấp đường, ngõ, trồng cây, tạo cảnh quan môi trường xây dựng thôn văn hóa.”

Như vậy, có thể thấy hương ước đã góp phần xây dựng nếp sống văn minh, gia đình văn hóa, xây dựng thôn, bản, tiểu khu văn hóa hình thành quy tắc ứng xử đọa đức gia đình và cộng đồng; chung tay xây dựng nông thôn mới. Phong trào xây dựng gia đình văn hóa, thôn, bản, tiểu khu văn hóa luôn được quan tâm. Nhiều quy định hương ước gắn với phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”. Qua đó, tỷ lệ gia đình văn hóa, thôn, bản, tiểu khu tăng lên rõ rệt. Năm 2014, toàn huyện có 77% gia đình văn hóa, đến năm 2017 đạt 82%; thôn, bản, tiểu khu văn hóa năm 2014 là 49%, năm 2017 là 63%. Nhiều thôn, bản nhiều năm không có người vi phạm các quy định chính sách dân số, kế hoạch hóa gia đình. Tiêu biểu như thôn Mít, xã Tây Trạch 22 năm liền không có người sinh con thứ 3.

Thông qua việc thực hiện hương ước, các phong tục tập quán tốt đẹp, cổ truyền của địa phương, dòng họ được duy trì và phát huy có hiệu quả. Hầu hết các việc hiếu, hỷ ở các thôn được tổ chức trang trọng, tiết kiệm không phô trương, hình thức. Trong đám tang, các hủ tục mê tín, lạc hậu được xóa bỏ, việc rải vàng mã được hạn chế và gom đốt không để vương vãi dọc đường, giữ gìn vệ sinh môi trường. Điển hình có các xã Tây Trạch, Nam Trạch, Hòa Trạch…

Hương ước đã đóng góp phần vận động nhân dân đoàn kết, giúp nhau giảm nghèo, phát triển sản xuất, nâng cao đời sống. Đóng góp nguồn để xây dựng cơ sở hạ tầng, các công trình phúc lợi, chung tay xây dựng nông thôn mới. Bằng chứng là từ năm 2015 đến nay đời sống kinh tế của nhân dân từng bước được ổn định và phát triển bền vững, tỷ lệ hộ nghèo giảm qua hàng năm. Thu nhập bình quân đầu người của toàn huyện năm 2018 là 39,5 triệu đồng, tăng 13,5 triệu đồng so với năm 2015. Tỷ lệ hộ nghèo của huyện Bố Trạch hiện nay còn dưới 5,6%.

Với những lợi ích thiết thực như trên, hương ước đang trở thành nhu cầu thiết yếu, tạo ra “lợi ích kép” tác động tích cực đến tất cả các mặt của đời sống xã hội. Việc xây dựng hương ước, quy ước này đã và đang phát huy được vai trò tự quản của cộng đồng dân cư; bảo vệ, gìn giữ, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, phong tục, tập quán tốt đẹp; hạn chế và từng bước loại bỏ phong tục, tập quán lạc hậu; xây dựng nếp sống văn minh trong cộng đồng dân cư.

Ông Hoàng Văn Minh, Trưởng ban Pháp chế huyện Bố Trạch cho biết: “Với những nội dung liên quan trực tiếp, thiết thực đến đời sống nhân dân cần thực hiện trên nguyên tắc dân chủ, minh bạch, hướng tới lợi ích chung của tập thể. Vì vậy, ban quản lý các thôn, tiểu khu cần quan tâm thường xuyên lắng nghe ý kiến đóng góp, bổ sung từ nhân dân để hương ước, quy ước ngày càng phù hợp, phát huy hiệu quả trong đời sống”.

Hồng Thắm

Đài TT-TH Bố Trạch