Theo lưu truyền của các vị cao niên trong làng, trước đây tại thôn Quyết Thắng có chùa Quan Âm Tự được xây dựng vào thế kỷ 17, hàng ngày được nhân dân trong vùng thờ cúng và thắp hương cầu nguyện. Lúc này trong vùng chưa làm được hương, hương thắp được chuyển đến rất công phu khó nhọc vì phương tiện đi lại thiếu thốn không đảm bảo cho nên hương không đủ để đáp ứng nhu tâm linh tại chùa và phục vụ các gia đình trong những ngày Rằm, Lễ, Tết. Trước tình cảnh đó năm 1852 Nhà Sư trụ trì chùa đã phát động đợt sáng kiến tìm nguyên liệu làm hương thơm để thắp phục vụ cho chùa và toàn dân trên địa bàn xã và thôn, đợt phát động đã có hàng chục loại nguyên liệu được chọn để làm hương thơm nhưng khi bình chọn vẫn chưa có loại nào đạt yêu cầu. Không dừng lại ở đó các phật tử và nhân dân trong vùng quyết tâm tìm tòi, sưu tầm nguyên liệu có tại địa phương để phục vụ nhu cầu tâm linh thiết thực trong cuộc sống.

Một hôm có một người trong thôn Quyết Thắng lúc đốt rẫy để trồng sắn đã tiện tay nhổ một bụi cây Rẻ quạt (Hương Trầm Thơm) ném vào lửa một lúc sau mùi thơm từ ngọn lửa bóc lên, ngạc nhiên người nông dân đến gần khơi bụi cây rẽ quạt đang cháy đưa lên ngửi và không còn tin vào chính mình mùi thơm từ bụi cây rẽ quạt tỏa ra thơm gát mát dịu, trong mùi thơm còn có vị ngọt thanh thao dễ chịu. Quá mừng người nông dân đã đem bụi cây rẽ quạt về nhà tìm tòi chế biến sản xuất thử nghiệm. Qua hội thi sản phẩm sáng tạo hội làng đã bình chọn sản phẩm đạt hàng đầu và được nhân rộng mô hình và được truyền nghề từ thế hệ này đến thế hệ khác cho đến ngày nay.

Hàng năm, sau khi ăn Tết Nguyên đán xong người dân trong vùng lại vào rừng đào thu gom rễ cây Rẻ quạt (Hương Trầm thơm) về rửa sạch phơi khô, dùng máy xay thành bột để lăn tẩm vào chu tre (Chu tre được chẻ từ cây tre non phơi khô) bằng thứ hồ dính kết (Hồ được nấu từ tinh bột sắn) sau đó để bột cây hương lá lót vào bên trong cho vào máng gỗ lắc đều đem phơi khô. Sau lần 01 đã được khô lại đem vào làm lần 2 đến lần thứ 3 là được (Do bột hương trầm thơm càng ngày càng khan hiếm cho nên chỉ đến lần thứ 3 người làm hương mới cho bột bám phía ngoài còn hai lần phía bên trong đều được tẩm bằng các loại bột được xay nghiền từ các cây lá hương lấy từ trên rừng ).

Hiện nay toàn thôn Quyết Thắng có trên 230 hộ với hơn 700 lao động tham gia làm Hương Trầm Thơm. Hương Trần Thơm thôn Quyết Thắng có đặc điểm đó là tất cả các công đoạn đều được người dân làm hoàn toàn bằng thủ công, không sử dụng hóa chất: từ khâu chọn nguyên liệu, sơ chế nguyên liệu đến kỹ thuật làm Hương để cho ra sản phẩm, nên đây được xem là loại “Hương sạch” được thị trường rất ưa chuộng. Sản phẩm Hương Trầm Thơm của thôn Quyết Thắng không chỉ phục vụ người dân trên địa bàn tỉnh mà còn vươn ra các thị trường khác trong khắp cả nước, và hiện đang bắt đầu được xuất sang nước ngoài. Mỗi năm thôn Quyết Thắng cung cấp ra thị trường trên 10 triệu cây Hương Trầm Thơm, mang lại nguồn thu trên 10 tỷ đồng. Và cuối năm 2015 nghề Hương Trầm Thơm thôn Quyết Thắng xã Thanh Trạch đã được UBND Tỉnh Quảng Bình công nhận là “Làng Nghề”.

Trong thời gian tới chính quyền xã Thanh Trạch sẽ tiếp tục tập trung định hướng, khuyến khích người dân phát triển Làng nghề “Hương Trầm Thơm” thôn Quyết Thắng theo hướng tập trung, mở rộng quy mô sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm phù hợp với thị hiếu của người tiêu dùng. Hướng tới xây dựng thương hiệu “Hương Trầm Thơm Quyết Thắng” có uy tín, chất lượng trên thị trường để đây không chỉ là một nghề mà còn là một nét văn hóa đặc trưng, truyền thống, tốt đẹp của người dân nơi đây.

Tiến Thành

Đài TT – TH Bố Trạch