* Tính nhân văn đối với môi trường:

Bên cạnh việc bảo tồn được những giá trị văn hóa nguyên thủy lễ hội đập trống của đồng bào dân tộc Macoongg còn mang trong mình những giá trị rất độc đáo và có ý nghĩa bền vững cho tới hôm nay cũng như mai sau đó chính là giá trị bảo vệ môi trường đi ra từ lễ hội. Ý thức bảo vệ nguồn nước, bảo vệ từng quả đồi, con suối của đồng bào dân tộc Macoong được thể hiện đậm nét qua các nghi lễ cũng như lễ vật được thực hiện trong lễ hội.

Người Macoong chuẩn bị cho lễ hội đập trống rất công kỹ với tâm lý hết sức thành kính và tâm trạng mong chờ nhanh chóng đến ngày diễn ra lễ hội để cả bản làng cùng dập dìu trong tiếng trống và điệu múa nhịp nhàng. Theo phong tục, để chuẩn bị chiếc trống cho đêm hội, những người con khỏe mạnh nhất của bản làng Macoong sẽ lên rừng chọn cây chí -cúp( một loại cây thuốc quý có cấu tạo khá đặc biệt với thân cây bị rỗng ruột sống trong rừng già Trường Sơn) để dùng làm tang trống. Tang trống này sẽ được dùng năm này sang năm khác, đời này sang đời khác cho đến khi nào hỏng thì thôi nhờ đó đã tránh được việc sử dụng lãng phí những thân gỗ quý của núi rừng và bảo vệ được nguồn tài nguyên cho thế hệ sau. Chính vì thế mà theo lời chủ đất Đinh Xon có những tang trống được dùng trong thời gian rất dài như tang trống được dùng trong mùa lễ hội năm 2012 đã có mặt trên đất Macoong đã hơn 30 năm rồi. Da dùng bịt trống là da của con bò to, khỏe nhất bản được mổ trước đó nữa năm rồi gác bộ da đó lên giàn bếp để khi dùng làm trống nó sẽ tạo được tiếng trống trầm hơn, vang hơn. Trai bản lấy tấm da đó bịt lên tang trống rồi dùng dây mây già néo chặt lại bằng những chốt tre mộng già.

Chuẩn bị trống cho lễ hội

Cùng với việc chuẩn bị trống cho phần hội rộn vang trong đêm trăng mùa xuân thì phần linh thiêng nhất, quan trọng nhất được người Macoong chuẩn bị tỷ mỷ đó chính là chuẩn bị mâm cơm và các lễ vật để cúng Giàng. Trên hương án trong đêm lễ hội có 6 mâm cơm cúng Giàng, mỗi mâm cơn bao gồm: một líp xôi, một con gà, một ít măng rừng, hoa chuối, ngọn mây, ngọn đoác (được lấy từ núi cấm) và cá suối ( cũng được bắt lên từ suối cấm). Trước mỗi mâm cơm là một ché rượu cần được nấu bằng men lá rừng thơm lừng và bồ nước suối trong mát. Để có được những vật phẩm làm cơm dâng lên giàng trong đêm lễ hội thì ngay từ 5 tháng trước chủ đất của người Macoong đã quy định lấy một đoạn suối để làm “Suối cấm” trong thời gian này sẽ không có bất cứ ai được phép xuống bắt cá, tôm để đến ngày lễ hội chủ đất  sẽ xuống suối cấm bắt cá về dâng lên giàng. Sau khi đã bắt cá dâng lên Giàng thì người dân được tự do đánh bắt cá tôm ở đoạn suối này và để chuẩn bị cho mùa lễ hội năm sau sẽ có một đoạn suối khác được chọn làm suối cấm. Cứ như thế trong thời gian đó cá, tôm sẽ được sinh sôi, nảy nở duy trì nòi giống và ngày càng phát triển chứ không bị khai thác tận diệt. Cũng như thế sẽ có một khu vực núi được chọn làm núi cấm để chuẩn bị các vật lễ dâng lên Giàng. Trong thời gian này sẽ không một ai được lên núi cấm đốn cây, hái củi, tìm rau rừng hay săn bắt chim muông. Và đây cùng chính là thời gian để cây cối lớn lên, chim muông phát triển để sau mùa lễ hội sẽ phục vụ tốt hơn cho cuộc sống của đồng bào miền thượng.

Mâm cơm cúng giàng

Đêm hội như được thăng hoa khi cùng tiếng trống dập dìu là hơi men nồng say từ những ché rượu cần lan tỏa trong lòng người chơi hội. Đặc biệt rượu cần của người Macoong khi đem ra uống phải được cho thêm nước lấy từ con suối của bản làng Macoong, có như thế vị rượu mới đậm, hương rượu mới nồng và khi uống mới thấm sâu vào da thịt. Chính vì thế mà để có nguồn nước sạch, ngon dùng trong mùa lễ hội cũng như trong cuộc sống sinh hoạt hằng ngày người dân Macoong đã biết yêu lấy nguồn nước, bảo vệ từng con khe con suối cho thạt sạch thật trong để nguồn nước Macoong được ngọt lành mát dịu.

Ngày nay cứ mỗi độ tháng Giêng về núi rừng Macoong không chỉ còn là điểm hẹn riêng của đồng bào dân tộc Macoong nữa mà  lễ hội đập trong còn là điểm hẹn của đồng bào các dân tộc anh em. Chúng ta tham gia lễ hội đập trống để được sống trong không khí lễ hội vẹn nguyên nhất để được hiểu các giá trị văn hóa quý báu của ông cha từ ngàn xưa được bảo tồn và phát triển qua lễ hội đập trống của đồng bào dân tộc Macoong./.

Hữu Lợi
Phòng VH – TT huyện