Nếu như cái tết của đồng bào dân tộc Kinh được bắt đầu vào thời khắc giao thừa của đêm 30 tháng Chạp để tiễn năm cũ đi đón năm mới về báo hiệu thời điểm bước vào mùa xuân mới, đón cái Tết mới. Cùng với muôn triệu người dân đất Việt đồng bào dân tộc Macoong sống ở vùng núi phía tây huyện Bố Trạch (thuộc 2 xã Tân Trạch và Thượng Trạch) cũng làm lễ đón Tết nguyên đán. Nhưng cái Tết thực sự về với đồng bào nơi đây là vào dịp rằm tháng giêng - thời điểm diễn ra lễ hội Đập trống chính là lễ hội quan trọng nhất trong đời sống tâm linh của bà con dân bản nơi đây.

Không khí  mùa lễ hội

Người macoong thuộc nhóm dân tộc Bru - Vân kiều, sử dụng ngôn ngữ nhóm môn - Khơ Me. Đồng bào Macoong cư trú chủ yếu ở phía tây huyện Bố Trạch trên dãi Trường Sơn hùng vĩ cùng với anh em bạn Lào theo tuyến biên giới Việt - Lào. Hành trình đến với đồng bào Macoong khá gian nan, vất vả. Từ Đường 20 Quyết Thắng chúng ta phải vượt khoảng 60 Km đường rừng đèo dốc cheo leo từ Km 0 đến Km 61mới đến được những bản làng trải dọc theo các triền núi của người Macoong. Cuộc sống của bà con còn rất vất vả, trình độ dân trí cũng như trình độ phát triển kinh tế xã hội nơi đây đang còn ở khoảng cách khá xa so với đồng bào người Kinh ở vùng đồng bằng mặc dù khoảng cách đường bộ chỉ có độ dài 60Km. Tuy vậy, với sự nỗ lực của Đảng và các cấp chính quyền địa phương đặc biệt là sự hỗ trợ, giúp đỡ của cán bộ chiến sỹ bộ đội đồn biên phòng Cà Ròong nên đời sống của đồng bào từng bước được cãi thiện theo đó đời sống tinh thần từng bước được đảm bảo nhờ đó đồng bào đó bảo vệ được những nét phong tục, tín ngưỡng truyền thống đặc sắc của mình đồng thời cũng đã loại bỏ dần những hủ tục lạc hậu ra khỏi đời sống như tục chôn con theo nếu người mẹ vừa sinh ra  không may qua đời...

Đặc biệt trong đời sống tinh thần của dân tộc Macoong họ còn bảo vệ được những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc mình một cách nguyên bản điều này được thể hiện đậm nét trong các giá trị của Lễ hội đập trống được tổ chức vào đêm trăng sáng nhất của tháng giêng hàng năm là đêm 16.

Vốn sống ở vùng rừng núi thâm sâu, luôn phải đối mặt với những đe dọa từ các lực lượng thiên nhiên thần bí mà với trình độ và năng lực nhận thức của đồng bào Macoong về thiên nhiên còn hạn chế, chưa đủ sức chế ngự được thiên nhiên. Trước sức mạnh thiên nhiên hùng vĩ sức vóc của con người quá bé nhỏ vì vậy đồng bào Macoong đã sáng tạo ra các hình thức tín ngưỡng để chung sống hài hòa với sức mạnh tự nhiên, cầu thần linh phù hộ cho con người được bình an no ấm, cầu may mắn, cầu sự phù hộ và sự dung hòa giữa con người với thiên nhiên.

Có thể khẳng định rằng lễ hội đập trống của người Macoong là một trong những lễ hội lưu giữ được những giá trị nguyên thủy nhất trong nhận thức về nhân sinh quan, tâm linh trong ngưỡng vọng về các thế lực siêu nhiên và cả trong cách thể hiện mong ước của con người thời xa xưa mà trải qua bao đời các giá trị đó vẫn được bảo tồn vẹn nguyên với thời gian.

Lê Hữu Lợi
Phòng VH&TT Bố Trạch