Nằm ở của ngõ đường 20 Quyết thắng, nơi có tuyến vận tải bằng đường bộ và đường sông chi viện sức người sức của cho sự nghiệp giải phóng miền nam, thống nhất đất nước. Do vậy, trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Hưng Trạch nói chung và Khương Hà 5 nói riêng trở thành địa bàn bị đánh phá vô cùng ác liệt. Trong những năm tháng đau thương mà bi tráng đó, không lúc nào trên bầu trời lại không có tiếng gầm rú của các loại máy bay. Từ máy bay chiến thuật F4, F105 đến cả máy bay chiến lược như B52 chà đi, xát lại, gieo rắc không biết bao đau thương, mất mát. Nhưng với tinh thần “Một tấc không đi, một li không rời”, người dân Khương Hà 5 vẫn quyết bám làng, vừa chiến đấu vừa sản xuất. Trong cuộc chiến tranh chống Mỹ cứu nước, đã có hơn 100 lượt người là con em Khơng Hà 5 tham gia quân đội, thanh niên xung phong, dân công hỏa tuyến. Trong số đó có 5 liệt sĩ đã vĩnh viến nằm lại trên khắp chiến trường, góp phần đem lại độc lập cho dân tộc.

Phát huy truyền thống quê hương anh hùng. Đến hôm nay, trong sự nghiệp đổi mới, cán bộ và nhân dân Khương Hà 5 đã đoàn kết một lòng, vượt qua mọi khó khăn, thử thách, đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, xây dựng ngày càng hoàn thiện thiết chế văn hóa làng quê, tích cực tham gia xây dựng cơ sở hạ tầng để Làng Mới xưa - Khương Hà 5 hôm nay ngày càng vững về chính trị, giàu về kinh tế, đẹp về văn hóa - xã hội, mạnh về quốc phòng - an ninh. Mỗi dịp đi qua đây có thể thấy, những dải đất ven sông, những vùng đồi xưa nay hoang hóa đã được nhuốm một màu xanh tươi tốt của lúa, ngô, khoai, sắn hay những cánh rừng keo bạt ngàn. Không những vậy, Khương Hà 5 là một trong những thôn tiên phong trong chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi. Nhiều năm liền, năng suất cây trồng của Khương Hà 5 luôn ở tốp dẫn đầu của xã Hưng Trạch. Bên cạnh đó, công cuộc xây dựng nông thôn cũng được người dân tích cực tham gia hưởng ứng. Với việc đóng góp sức người sức của, đến nay toàn thôn đã bê tông hóa hơn 1km đường giao thông nông thôn, thắp sáng hơn 2,5km đường quê. Các thiếtt chế văn hóa ngày càng được hoàn thiện, góp phần quan trọng tạo nên bầu không khí đoàn kết, tương thân tương ái trong thôn.

Đặc biệt, khi nhắc đến Khương Hà 5 không thể không kể đến văn hóa Tuồng Bội, một di sản văn hóa cần được bảo tồn, gìn giữ và phát triển. Theo sử sách, sau những giờ lao động năng nhọc, người dân Khương Hà xưa đã tìm đến Tuồng Bội như một cách để giảm bớt những căng thẳng, mệt mỏi. Đồng thời xóa nhòa những đau thương mà chiến tranh đã gây ra. Và chính người dân Khương Hà 5 là một trong những nơi tiếp thu, kế thừa và phát triển nó cho đến ngày hôm nay. Giờ đây, về Khương Hà 5 mỗi độ tết đến, xuân về hay những dịp lễ, tiếng trống chầu lại vang lên. Những câu hát quen thuộc như “Râu cha bạc nhưng lưỡi gươm này chưa bạc, thân cha già nhưng tim óc vẫn chưa già” đã trở thành trở thành câu hát cửa miệng của không ít người dân nơi đây. Vì thế mà có thể hiểu được tại sao phong trào văn hóa ở Khương Hà 5 luôn được duy trì phát triển, thu hút các tầng lớp nhân dân tham gia. Hàng năm có trên 80% gia đình được công nhận gia đình văn hóa, 4 lần được tặng danh hiệu Làng văn hóa cấp huyện.

Làm gì để gìn giữ và phát triển văn hóa Tuồng Bội là một câu hỏi không hề dễ. Thiết nghĩ, hiện nay, nhiều gia đình ở Khương Hà 5 đã biết dựa vào tiềm năng để phát triển du lịch cộng đồng mang lại hiệu quả kinh tế. Nếu biệt vận dụng hài hòa giữa việc phát triển du lịch kết hợp với văn hóa Tuồng Bội, tin tưởng rằng, Khương Hà 5 sẽ là điểm dừng chân của không ít du khách, đồng thời Tuồng Bội có điều kiện để phát triển và được biết đến nhiều hơn.

Thành Vinh

Đài TT Bố Trạch