KỲ I: Văn hóa thông tin trong thời kỳ “ Tiếng hát át tiếng bom – tiếng loa hòa tiếng súng”

Cách mạng tháng Tám thành công, Chính phủ lâm thời nước Việt Nam dân chủ cộng hòa được thành lập. Xác định được vai trò quan trọng của công tác văn hóa, thông tin, tuyên truyền trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ chính quyền non trẻ nên ngay trong những ngày đầu thành lập chính phủ lâm thời Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký quyết định thành lập Bộ Thông tin - Tuyên truyền vào ngày 28/8/1945. Từ đó đến nay ngày 28/8 trở thành ngày truyền thống của ngành văn hóa, thông tin, thể thao và du lịch.

Ngay sau khi Bộ Thông tin - Tuyên truyền ra đời thì ở Quảng Bình Ty Thông tin - Tuyên truyền chính thức được thành lập vào giữa tháng 10/1945 để xây dựng và phát triển sự nghiệp văn hóa thông tin trong thời kỳ mới. Ngay sau khi được thành lập, dưới sự lãnh đạo của Đảng ngành văn hóa thông tin tỉnh Quảng Bình có những bước tiến mạnh mẽ, nhanh chóng trưởng thành, phục vụ đắc lực cho sự nghiệp cách mạng của Đảng. Trong thời gian này các hoạt động trên lĩnh vực văn hóa, thông tin, tuyên truyền ở Bố Trạch diễn ra dưới nhiều hình thức sôi nổi với lực lượng quần chúng tham gia công tác văn hóa, văn nghệ, thông tin tuyên truyền đông đảo. Vào giai đoạn này ở Bố Trạch chưa thành lập một cơ quan nhà nước riêng để trực tiếp quản lý và lãnh đạo công tác văn hóa thông tin tại huyện mà chủ yếu hoạt động dưới sự lãnh dạo trực tiếp của Đảng bộ địa phương và sự chỉ đạo của Ty thông tin - truyền thông Quảng Bình. Lúc này các hoạt động văn hóa, thông tin truyền thông trên địa bàn Bố Trạch nói riêng cũng như tại Quảng Bình nói chung chủ yếu tập trung vào các hoạt động tuyên truyền, cỗ vũ động viên quần chúng nhân dân cống hiến cho sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ tổ quốc đồng thời khích lệ, động viên nhân dân tiếp thu những kinh nghiệm quý báu để xây dựng nền văn hóa Việt Nam trong kỷ nguyên mới, kỷ nguyên độc lập và xây dựng chủ nghĩa xã hội.

Trước yêu cầu phát triển của lịch sử dân tộc cũng như tình hình thực tế ở địa phương, đặc biệt là để thực hiện thắng lợi nhiệm vụ bảo vệ, xây dựng đất nước vừa xây dựng thành công nền văn hóa mới Việt Nam với ba tính chất “ khoa học, dân tộc, đại chúng”, tổ thông tin Bố Trạch trực thuộc Uỷ ban kháng chiến Bố Trạch được thành lập vào năm 1947 đã kịp thời chỉ đạo, lãnh đạo công tác văn hóa, thông tin, tuyên truyền phù hợp với các điều kiện phát triển thực tế ở địa phương.

Việc thành lập tổ thông tin tuyên truyền Bố Trạch đánh dấu sự trưởng thành của các hoạt động văn hóa, thông tin ở địa phương. Ngay sau khi được thành lập, dưới sự lãnh đạo trực tiếp của Đảng bộ huyện, các đội ngũ anh em văn nghệ sỹ hoạt động trong ngành văn hóa, thông tin ở Bố Trạch nhanh chóng xâm nhập đời sống, bám đất, bám làng, bám trận địa phục vụ đắc lực cho sự nghiệp chiến đấu xây dựng và bảo vệ quê hương. Trong những năm kháng chiến chống thực dân Pháp dù gặp nhiều khó khăn gian khổ  nhưng công tác văn hóa thông tin Bố Trạch đã có những bước tiến mạnh mẽ. Bằng những phương tiện thô sơ, cách truyền đạt dễ nghe, dễ hiểu chủ yếu là dùng sức người là chính nhưng thông qua công tác tuyên truyền bằng miệng, tuyên truyền trực tiếp vào tận nhà dân, về từng người dân, tuyên truyền ra cả ngoài công sự chiến đấu, trên mặt trận sản xuất...anh em chiến sỹ làm công tác văn hóa thông tin Bố Trạch có mặt khắp mọi nơi để tuyên truyền, phổ biến các đường lối, sách lược kháng chiến “toàn dân, toàn diện, kháng chiến lâu dài...” của Đảng và phản ánh các chủ trương, tình hình kháng chiến tại thực tế địa phương, kêu gọi tề, ngụy ở các đồn của Pháp quay trở về với nhân dân. Giai đoạn này có các phong trào tiêu biểu như phong trào “ tiêu thổ kháng chiến”; phong trào “ Mần hè”... làm cho cuộc kháng chiến trên quê hương Bố Trạch diễn ra sôi nổi. qua các hoạt động của động thông tin tuyên truyền đã cỗ vũ, động viên được phong trào kháng chiến của huyện nhà, tạo nên sức mạnh tổng hợp để sản xuất, chiến đấu và chiến thắng kẽ thù.

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, phát huy những thành tích đã đạt được, với tinh thần “ văn hóa, nghệ thuật cũng là một mặt trận, anh chị em nghệ sỹ là chiến sỹ trên mặt trận ấy” đội ngũ làm công tác VHTT Bố Trạch lại hòa mình vào cuộc trường chinh thần thánh của dân tộc tiếp tục mang lời ca, tiếng hát cống hiến cho quê hương. Đây cũng là giai đoạn là ngành VHTT Bố Trạch hoạt động cực kỳ sôi nổi và hiệu quả. Bom đạn của kẽ thù, điều kiện cuộc sống và công tác vô cùng khó khăn đã không thể cản bước anh em lên đường về với nhân dân, đi về trực tiếp với cuộc sống chiến đấu và sản xuất. Với khẩu hiệu “ Tiếng hát át tiếng bom, tiếng loa hòa tiếng súng” anh chị em nghệ sỹ lại lên đường về cơ sở, cùng bám đường, bám mặt trận chiến đấu cùng anh em chiến sỹ. Nhờ sức hoạt động bền bỉ, kiên trung của đội ngũ làm công tác VHTT mà các chủ trương, chính sách kháng chiến được quán triệt đến mọi tầng lớp nhân dân. Đây cũng là thời kỳ mà hoạt động VHTT đạt được nhiều thành tựu to lớn, nhất là trong việc tuyên truyền cho công tác đảm bảo mạch máu giao thông chiến lược chi viện sức người sức của trên tuyến đường Hồ Chí Minh . Khắp nơi trên quê hương Bố Trạch đâu đâu cũng vàng lên khẩu hiệu” xe chưa qua, nhà không tiếc, đường chưa thông không tiếc máu tiếc xương”, khẩu hiệu này đã trở thành kim chỉ nam chiến đấu của mỗi người dân trên quê hương Bố Trạch anh hùng.

KỲ II: Văn hóa thông tin trong sự nghiệp công nghiệp hóa hiện đại hóa

Sau ngày hòa bình lập lại trước những điều kiện mới ngành văn hóa thông tin huyện Bố Trạch tiếp túc phát huy vai trò của mình trên mặt trận văn hóa tư tưởng. Nội dung xuyên suốt trong các hoạt động VHTT thời kỳ này là tập trung phản ánh không khí thi đua sôi nổi của công cuộc tái thiết đất nước sau chiến tranh, cỗ vũ, động viên công cuộc đổi mới đất nước, xây dựng nước Việt Nam Xã hội chủ nghĩa giàu đẹp, văn minh với nền văn hóa Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc, xây dựng con người Việt nam phát triển toàn diện đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững của đất nước.

Đất nước hòa bình, quê hương đổi mới chính là điều kiện cực kỳ thuận lợi để ngành VHTT huyện nhà có những bước tiến dài và đóng góp tích cực cho công cuộc xây dựng và phát triển quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh. Từ một đội thông tin tuyên truyền trực thuộc Ủy ban kháng chuyến huyện đến nay lực lượng làm công tác văn hóa có sự phát triển mạnh mẽ cả về số lượng và chất lượng, phát triển cả đội ngũ anh em nghệ sỹ cũng như đội ngũ làm công tác quản lý nhà nước về văn hóa thông tin. Chính họ là lực lượng đóng vai trò nồng cốt cho sự phát triển của ngành VHTT Bố Trạch cũng như việc bảo vệ, giữ gìn, phát huy vốn văn hóa truyền thống quý báu, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại để xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc.  Cơ sở vật chất của ngành được chú trọng đầu tư xây dựng nhằm đáp ứng ngày càng cao nhu cầu hưởng thụ văn hóa, tinh thần của nhân dân. Bố Trạch là một trong những đơn vị đầu tiên của tỉnh xây dựng được nhà văn hóa huyện sau ngày hòa bình lập lại. Đến nay hệ thống cơ sở vật chất, hạ tầng phục vụ ngành VHTT của huyện ngày càng được hoàn thiện với 01 trung tâm VHTTTT huyện được xây dựng hiện đại, có 01 nhà truyền thống và thư viện phục vụ tốt nhu cầu sinh hoạt của nhân dân; 01 đội thông tin lưu động hoạt động khá hiệu quả, hệ thống nhà văn hóa thôn được xây dựng khang trang, có thiết chế thể thao văn hóa đồng bộ, hệ thống truyền thanh cơ sở không ngừng phát huy hiệu quả. Đến nay các xã, thị trấn đều có trạm truyền thanh, đài phát thanh truyền hình của huyện nâng cao chất lượng các chương trình và phục vụ hiệu quả công tác thông tin tuyên truyền ở cở sở với 07 chương trình/1 tuần.

Không những từng bước hoàn thiện hệ thống cơ sở vật chất, đội ngũ làm công tác VHTT mà Đảng bộ và chính quyền huyện Bố Trạch chú trọng tạo môi trường thuận lợi cho các hoạt động VHTT diễn ra phong phú sôi nổi trên địa bàn. Vì vây huyện Bố Trạch được biết tới là một trong những địa phương có phong trào văn hóa văn nghệ quần chúng phát triển. Hiện nay toàn huyện có trên 300 loại hình câu lạc bộ đang sinh hoạt và trên 600 đội văn nghệ quần chúng ( từ cấp thôn đến cấp huyện) đang duy trì hoạt động thường xuyên tại các nhà văn hóa thôn, tiểu khu cũng như trung tâm VHTT xã, huyện, hằng năm có hàng trăm cuộc thi, liên hoan văn nghệ, thể dục thể thao từ huyện đến cơ sở được tổ chức đây chính là môi trường thuận lợi để phát triển các hoạt động VHTT ở địa phương. Bên cạnh đó hoạt động bảo tồn các giá trị văn hóa đặc sắc của địa phương được chú trọng. Bố Trạch là địa bàn có số lượng các lễ hội dân gian truyền thống được tổ chức hàng năm khá lớn về số lượng và phong phú trong cách thức tổ chức. Trong đó có những lễ hội đã bảo tồn được các giá trị văn hóa cổ khá nguyên bản như lễ hội đâm trâu, lễ hội đập trống của người Ma coong, lễ hội cầu ngư....đó là nền tảng để Bố Trạch bảo tồn và phát triển được các di sản văn hóa, tín ngưỡng đặc sắc của địa phương.

Trong chiều dài 73 năm hình thành và phát triển, tiếp nối truyền thống vẻ vang của các thế hệ đi trước lớp lớp đội ngũ làm công tác VHTT Bố Trạch hôm nay quyết tâm tập trung mọi nguồn lực, trí lực thực hiện tốt các nhiệm vụ quan trọng của ngành trong đó tập trung thực hiện thắng lợi sự nghiệp xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc mà trọng tâm là thực hiện hiệu qủa phong trào TDĐKXDĐSVH, xây dựng nông thôn mới góp phần phát triển đời sống kinh tế, xã hội huyện nhà để VHTT thực sự là người lính xung kích trên mặt trận văn hóa tư tưởng nói riêng và trong sự nghiệp xây dựng bảo vệ tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trên quê hương Bố Trạch anh hùng.

TIẾN TRÌNH PHÁT TRIỂN NGÀNH VHTT BỐ TRẠCH

Từ năm 1945 đến năm 1947 hoạt động dưới sự chỉ đạo của Ty Thông tin - Truyền thông Quảng Bình

Từ năm 1947 đến năm 1954 thành lập tổ thông tin trực thuộc Ủy ban kháng chiến Bố Trạch

Từ năm 1954 đến năm 1964 đổi tên thành Đội thông tin văn hóa nằm trong Ủy ban hành chính Bố Trạch

Từ 1964 đến năm 1983 thành lập phòng Văn hóa tuyên truyền

Năm 1986 hợp nhất phòng văn hóa tuyên truyền với phòng thể thao thành phòng văn hóa thông tin thể thao.

Năm 1993 xóa phòng Văn hóa, thông tin, thể thao cấp huyện và thành lập Trung tâm VHTTTT huyện Bố Trạch.

Năm 1997 Tách trung tâm VHTTTT huyện Bố Trạch thành02: Trung tâm văn hóa thông tin và Trung tâm thể dục thể thao

Năm 2001 đến nay ngành văn hóa thông tin Bố Trạch hoạt động dưới sự chỉ đạo, quản lý của phòng Văn hóa -  Thông tin và Trung tâm VHTTTT huyện Bố Trạch.

Lê Hữu Lợi

Phòng VH&TT Bố Trạch