Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc thăm một cơ sở sản xuất nước mắm tại xã Đức Trạch.

Những ngày đầu xuân, chúng tôi có dịp về với các làng chài ven biển ở các xã Nhân Trạch. Đức Trạch, Hải Trạch… nơi có nghề chế biến nước mắm truyền thống lâu đời. Trải qua bao thăng trầm, người dân vẫn giữ được cái nghề đã gắn bó từ bao đời nay. Bởi với họ, bám nghề không chỉ vì cuộc sống mưu sinh, mà còn là cách để gìn giữ nét văn hóa ẩm thực của quê hương, bảo tồn tổ nghiệp của ông cha để truyền cho cháu con muôn đời…

Gắn bó với nghề làm nước mắm gần một đời người, bà Lê Thị Vinh, thôn Trung Đức ở xã Đức Trạch vẫn say mê với những chum, vại và ngày ngày vẫn chắt chiu từng con cá, hạt muối. Bà trải lòng: Bà làm nghề chế biến nước mắm khi mười tám tuổi. Nghề này tưởng chừng đơn giản nhưng rất nhọc công, đòi hỏi nhiều kỹ năng, kỹ thuật và cả sự khéo léo, tỉ mẫn. Gọi là nghề sản xuất truyền thống nhưng thực ra thể chủ quan mà phải thật công phu, phải tính toán tỉ mỉ từng khâu, từ chọn lựa nguyên liệu cá, cách đảo nước bối, xử lý độ mặn, kéo rút sao cho đạt chất lượng cao nhất. Có lẽ vì vậy mà thương hiệu nước mắm Bà Vinh thu hút khách hàng gần xa bởi bảo đảm “Nhất hương, nhì sắc, ba vị”.

Làng Lý Hòa thuộc xã Hải Trạch ngày nay, cũng là một làng biển nổi tiếng với nghề làm nước mắm. Quá trình đô thị hóa khiến Hải Trạch nhanh chóng trở thành một làng biển sầm uất với các ngành nghề thương mai, dịch vụ. Tuy vậy những nghề truyền thống như làm ruốc, hay chế biến nước mắm vẫn được bà con làng biển giữ gìn. Sau sự cố môi trường biển xảy ra năm 2016, nghề làm nước mắm nói riêng và nghề biển nói chung trải qua một phen lao đao và sa sút bởi người tiêu dùng quay lưng với sản phẩm. Nhưng khi sóng gió qua đi, với sự hỗ trợ, động viên kịp thời của các cấp các ngành bà con vẫn hăng say với nghề làm nước mắm bằng quyết tâm giữ nghề truyền thống quê hương.

 Chị Hồ Thị Lê, ở thôn Tân Lý, xã Hải Trạch đang chuẩn bị nước mắm đóng chai theo các loại, dung tích phấn khởi cho biết. Đến thời điểm này, nhiều người dân đã tin dùng trở lại sản phẩm nước mắm truyền thống do ngư dân tự làm. Bởi hương vị mặn mòi và mùi thơm đặc trưng khó tìm thấy ở loại nước mắm sản xuất công nghiệp. Khách hàng không chỉ ở trong tỉnh mà ở các tỉnh lân cận và các tỉnh thành ở phía Bắc đặt hàng ngày mỗi nhiều hơn. Không gì hạnh phúc hơn khi những sản phẩm truyền thống của quê hương lại được mọi người đón nhận, yêu thích

Sau mỗi chuyến ghé thăm những làng biển trên đất Quảng Bình, khách du lịch còn có thể lựa chọn mang về những chai nước mắm sóng sánh, thơm nức để làm quà cho bạn bè, người thân.

Nằm ngay ở cửa biển Nhân Trạch, cơ sở của anh Lê Văn Chính thôn Nhân Nam, xã Nhân Trạch là một trong những cơ sở sản xuất nước mắm quy mô lớn tại địa phương. Mỗi năm gia đình anh Chính nhập về trên 30 tấn cá cơm làm nguyên liệu chế biến nước mắm. Với kinh nghiệm hơn 40 năm làm nghề gia đình anh Chính luôn tuân thủ các tiêu chí về kĩ thuật để đảm bảo chế biên ra được những giọt nước mắm thơm ngon. Anh cho biết bình quân mỗi tấn cá sau thời gian từ 12 đến 18 tháng chưng cất sẽ cho ra 350 lít nước mắm. Được biết cơ sở của gia đình anh Chính mỗi năm thu về trên 300 triệu đồng và tạo việc làm thương xuyên cho 7-9 lao động.

Giữa muôn vàn loại nước mắm trên thị trường, những giọt nước mắm chế biến theo phương pháo thủ công của các làng nghề truyền thống trên địa bàn huyện Bố Trạch vẫn giữ được vị thế riêng trong lòng người tiêu dùng.

Toàn huyện Bố Trạch hiện nay có trên 120 cơ sở chế biến nước mắm có quy mô lớn và hàng trăm hộ sản xuất nhỏ lẻ tập trung ở 4 xã vùng biển Nhân Trạch, Đức Trạch, Hải Trạch, Thanh Trạch. Mỗi năm các cơ sở này xuất bán ra thị trường hơn 150 ngàn lít nước mắm các loại mang lại doanh thu từ 9- 10 tỉ đồng. Đồng thời, giải quyết việc làm cho hàng ngàn lao động địa phương.

Ngày ngày, những con thuyền vẫn nối đuôi nhau ra khơi để đánh bắt những con cá tươi ngon làm nguyên liệu. Và cứ thế lịch sử của nghề nước mắm hàng trăm năm tuổi sẽ tiếp tục được nối dài bằng sự chắt chiu từng giọt vàng từ bàn tay tỉ mẫn của ngư dân.

Mong rằng, ở tương lai không xa, nghề chế biến nước mắm sẽ gắn  vào cung đường du lịch Bố Trạch. Trong xu thế hội nhập, phát triển du lịch tại các điểm làm nghề truyền thống như ở Nhân Nam(Nhân Trạch), Quy Đức(Đức Trạch) là con đường hữu hiệu để giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới, góp phần quảng bá hình ảnh, thương hiệu sản phẩm địa phương.

Hồng Thắm

Đài TT-TH Bố Trạch