Theo khảo sát của chúng tôi, hiện trường mầm non kiên cố ở huyện Bố Trạch thiếu trầm trọng, việc các trường phải mượn nhà văn hoá làm nơi dạy học diễn ra phổ biến, như ở xã Sơn Trạch có 9 cụm trường thì có 4 cụm trường mượn nhà văn hóa; Phúc Trạch có 8 cụm trường thì có 3 cụm trường mượn nhà văn hoá… Tiếp chuyện chúng tôi, cô Trần Thị Nhung, Hiệu phó Trường Mầm non Sơn Trạch cho biết: Do có quá nhiều điểm trường nên vấn đề quản lí gặp không ít  khó khăn, hiện tại 9 cụm trường chỉ có 1 đến 2 phòng học, nan giải nhất là các cụm trường hầu như không có lớp bé, có cụm còn không có lớp nhỡ thậm chí học 3 trong 1 (lớp bé, lớp nhỡ, lớp lớn), mỗi lớp có rất đông cháu. Theo quy định hiện hành, lớp mầm non phải đảm bảo 1,5m²/trẻ, mỗi lớp không quá 30 trẻ và mỗi nhóm trẻ không quá 15 cháu. Mỗi lớp mầm non phải có 2 giáo viên, do thiếu giáo viên nên các trường chính bình quân 3 cô dạy 2 lớp, còn các cụm trường lẻ chủ yếu 1 cô 1 lớp. Thiết nghĩ, lương giáo viên hợp đồng chỉ 800 -1,5 triệu đồng/người/tháng, nếu phải buộc 1 lớp 2 cô thì lương các cô ăn trên đầu cháu sẽ rất phập phù...

Còn nhiều điểm trường mượn nhà văn hóa dạy học.

Hiện nay, trên địa bàn huyện có 30 xã, thị trấn có lớp mẫu giáo, 28 xã, thị trấn có nhóm trẻ gia đình, trong đó có 10 xã có nhóm trẻ cộng đồng; có 33 trường và 2 đơn vị, có 99 điểm trường lẻ, 32 lớp ghép. Tổng số trẻ có 1.218 cháu, trong đó cháu trong nhóm trẻ gia đình chiếm 1.073 cháu, còn số trẻ ở các trường mần non chỉ có 186 cháu, tỷ lệ chỉ đạt 20,6%. Tổng số cháu đủ tuổi vào mẫu giáo là 8.323 cháu, trong đó 6.643 cháu được đến trường; có 3.576 cháu mẫu giáo bán trú, chiếm khoảng 50%; 100% trẻ nhà trẻ ăn tại nhà, nhóm theo hình thức bới, nấu. Toàn huyện có 423 cán bộ, giáo viên, nhân viên biên chế; có 617 giáo viên hợp đồng, trong đó có 286 giáo viên hợp đồng theo năm, 327 giáo viên hợp đồng dài hạn đóng BHXH; có 44 đại học, 47 cao đẳng, 328 trung cấp, 4 sơ cấp (không tính giáo viên tư thục). Chị Lê Thị Thanh Thuỷ, Cán bộ quản lý Phòng mầm non cho biết: Vấn đề trường, lớp ở huyện Bố Trạch xếp cuối bảng của 7 huyện, thành phố. Cơ sở vật chất còn nhiều thiếu thốn thì chuyện đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, các phần mềm Kidsmart, Happykid, Nutrikids trong chăm sóc, giáo dục trẻ ở hệ thống trường mầm non nông thôn, vùng sâu, chưa thể thực hiện được. Bộ GD&ĐT cũng đã quy định bất kỳ trường mầm non nào cũng phải có phòng y tế sơ cứu cho trẻ. Song rất ít trường thực hiện. Riêng trường mầm non nông thôn, vùng sâu, xa nói tới y tế học đường hoặc góc sức khỏe riêng biệt với đầy đủ cơ số thuốc và trang thiết bị tối thiểu vẫn là một câu chuyện xa vời vợi. Đáng nói, phong trào xây dựng trường chuẩn quốc gia của Bộ GD&ĐT được các địa phương và thành phố hưởng ứng rất tích cực, nhưng lại chủ yếu "rộn ràng" ở bậc học  từ tiểu học trở lên. Còn đối với bậc mầm non lại yên ắng, thiếu quan tâm hoặc là cho không cần thiết nên tiến độ đầu tư xây dựng trường, lớp chậm chạp. Toàn huyện Bố Trạch chỉ có 2 trường đạt chuẩn (Trường Mầm non số 1 Hoàn Lão, Trường Mầm non Hoàn Lão). Năm học 2010 – 2011, theo kế hoạch sẽ xây dựng thêm 43 phòng học kiên cố, 17 phòng chức năng, 9 bếp ăn, 12 khuôn viên trường học, cải tạo 12 công trình trường học hết hạn sử dụng và thiếu hợp lý, mua sắp trang thiết bị trường học... Tổng giá trị ước tính 10,9 tỷ đồng. Phấn đấu giảm tỷ lệ suy dinh dưỡng xuống 2-3% so với năm trước; 70-75% trẻ suy dinh dưỡng được phục hồi; 70-80% trẻ phát triển toàn diện; đảm bảo an toàn các nhóm trẻ tư, cụm trường lẻ; 90% nhóm lớp thực hiện chương trình đổi mới hình thức giáo dục theo độ tuổi. Huy động nhóm trẻ 3,4 tuổi đến trường 1621/2717, chiếm 59,7%; nhóm mẫu giáo 4,5 tuổi đến trường 2403/2766, chiếm 86,9%; nhóm mẫu giáo 5,6 tuổi đến trường 2873/2918, chiếm 98,5%. Tuy nhiên, năm học sắp kết thúc, hệ thống giáo dục mầm non ở Bố Trạch vẫn là bức tranh ảm đạm, các cháu trong độ tuổi đến trường vẫn không được đến trường do thiếu trường, lớp, giáo viên, trẻ suy dinh dưỡng ở mức cao, trẻ phục hồi suy dinh dưỡng chậm…

Một lớp học trên 30 cháu nhưng chỉ có 1 giáo viên.

Xem ra, Đề án phổ cập giáo dục mầm non vẫn còn nhiều gian truân ở phía trước. Hy vọng trong thời gian tới, để trẻ 5 tuổi được chuẩn bị tốt về thể chất, trí tuệ, tiếng việt và tâm lý sẵn sàng vào lớp 1, cùng với sự nỗ lực của Phòng giáo dục huyện, có thêm sự tiếp sức của huyện, tỉnh, giáo dục mầm non Bố Trạch sẽ tháo gỡ dần những khó khăn vướng mắc để tạo được thế mới đi lên.  

                                                                                                    Bài, ảnh: B. Ánh