Toàn xã Đồng Trạch có tất cả 7 thôn, những trà lúa của các thôn 1, 2 và 3 được xem là đẹp nhất và năng suất nhất. Tuy nhiên, theo đánh giá của người dân, năng suất cao nhất cũng chỉ bằng khoảng 60 đến 70% vụ lúa tái sinh năm ngoái, tức là khoảng 12 tạ/ha. So với các địa phương khác, Đồng Trạch là xã thường xuyên thiếu nước canh tác trong vụ hè thu, nên sau khi thu hoạch xong lúa Đông xuân, người dân đã tận dụng nguồn nước còn lại để chăm bón cho cây lúa tái sinh. Với ưu điểm là ít tốn công chăm bón, trung bình mỗi sào chỉ bón khoảng 5kg đạm. Hơn nữa, nhờ rút ngắn thời gian canh tác nên đã giảm thiểu tối đa khả năng mất mùa do mưa lũ gây ra. Theo tính toán của nhiều hộ gia đình, nếu năng suất đạt khoảng 50% vụ Đông xuân thì trừ mọi khoản chi phí, lúa tái sinh vẫn cho hiệu quả cao hơn việc gieo trồng mới. Hơn nữa chất lượng gạo cũng ngon hơn, do đó được nhiều thương lái hỏi mua với giá cao hơn các loại gạo thường. Từ đầu vụ Đông xuân 2010 - 2011, do thời tiết rét đậm, rét hại đã khiến thời gian sinh trưởng của cây lúa kéo dài. Chính điều này đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến cơ cấu loại giống, khả năng sinh trưởng cũng như năng suất của cây lúa tái sinh. So với những năm gần đây, năm nay cây lúa tái sinh ở Đồng Trạch cho năng suất và sản lượng thấp nhất. Anh Trần Đình Hướng Xóm 2 xã Đồng Trạch cho biết: “Những năm trước đây gia đình anh gieo trồng giống lúa X21, đây là giống lúa phù hợp cho việc chăm sóc tái sinh. Nhưng vụ đông xuân năm nay kéo dài hon 1 tháng so với khung lịch thời vụ, vì thế gia đình anh phải chuyển sang sử dụng giống lúa Khang dân. Do đó năng suất đạt khá thấp, bằng khoảng 50% vụ tái sinh năm ngoái”.

Nhiều chân ruộng bị ngập mặn chỉ còn trơ lại gốc

Còn gia đình chị Phan Thị sen ở thôn 6 xã Đồng Trạch có 2 sào lúa tái sinh. Trung bình mỗi năm, chị thu hoạch khoảng 1 tạ/ sào. Tuy nhiên, vụ lúa tái sinh năm nay, sản lượng mỗi sào chưa đến 10 kg. Không riêng gia đình chị Sen, toàn xã Đồng Trạch 170 ha lúa tái sinh, tuy nhiên đến thời diểm thu hoạch chỉ còn khoảng 110 ha. Đặc biệt, những trà lúa từ thôn 4 đến thôn 7 gần như không cho thu hoạch, có chăng thì sản lượng cũng rất thấp. Trong đó các thôn vùng Bắc Đồng như thôn 5, 6,7 mất trắng hoàn toàn, thôn 4 mất hơn một nửa diện tích. Theo ước tính, sản lượng của vụ lúa tái sinh của cả xã Đồng Trạch năm nay chi đạt khoảng 130 tấn, giảm hơn 100 tấn so với vụ hè thu năm ngoái. Chia sẻ với chúng tôi, Ông Dương Văn Chiệc, Chủ tịch hội Nông dân xã Đồng Trạch cho hay: “Ngoài yếu tố khách quan do tác động của điều kiện tự nhiên, tình trạng thiếu nước dẫn đến việc nhiều khu vực bị nhiễm mặn là nguyên nhân chính dẫn đến mất mùa”.

Trên những cánh đồng, thay thế những chiếc ô tô, công nông tải trọng lớn, giờ đây những chiếc xe máy, xe đạp, thậm chí là những chiếc xe đẩy được chọn làm phương tiện cho việc vận chuyển lúa. Niềm vui sau khi được mùa vụ Đông xuân dường như không làm khỏa lấp những nỗi buồn đang hiện hữu trên nét mặt người nông dân Đồng Trạch.

Thành Vinh
Đài TT-TH Bố Trạch