Xác định rõ những tiềm năng thế mạnh của địa phương, trên quan điểm dũng cảm nhìn nhận những mặt còn hạn chế yếu kém. Với tinh thần cách mạng, tại Đại hội huyện Đảng bộ lần thứ XX nhiệm kỳ 2005 - 2010 đã chỉ rõ: “Phát triển kinh tế với nhịp độ cao và bền vững. Tiếp tục thực hiện có hiệu quả các chương trình kinh tế xã hội trọng điểm, chú trọng đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội, gắn tăng trưởng kinh tế với việc tăng thu nhập thực tế của đại bộ phận nông dân. Tăng cường xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân và thế trận an ninh nhân dân. Phấn đấu đến năm 2010 đưa huyện thoát nghèo”.

          Bằng việc cụ thể hóa Nghị quyết, trong giai đoạn này huyện Bố Trạch đã triển khai thực hiện có hiệu quả nhiều Chương trình và các Đề án chuyên đề nhằm tập trung  giải quyết các vấn đề mang tính đột phá trên lĩnh vực kinh tế - xã hội.

          Xác định phát triển nông nghiệp là chủ yếu trong đó tập trung vào 2 mảng chính đó là phát triển kinh tế biển và kinh tế vùng gò đồi.

Bằng việc ứng dụng các tiến bộ khoa học kỷ thuật, chuyển dịch cơ cấu cây trồng, trên lĩnh vực trồng trọt, đã bố trí hợp lý lịch thời vụ, tích cực đầu tư thâm canh. Chính vì thế mặc dù diện tích cây lương thực bị thu hẹp nhưng nông nghiệp Bố Trạch được mùa nhiều năm liên tục, an ninh lương thực được đảm bảo.

Trong phát triển chăn nuôi, xác định đây là chương trình kinh tế trọng điểm, huyện đã xây dựng “Đề án phát triển chăn nuôi”, tập trung chỉ đạo và có các chính sách hỗ trợ phù hợp đối với các hộ dân. Chính vì vậy, nghành chăn nuôi của Bố Trạch phát triển mạnh theo hướng nâng cao chất lượng. Từ bao đời nay, việc chăn nuôi của người dân Bố Trạch vẫn mang tính nhỏ lẽ, manh mún thì nay quy mô chuồng trại ngày càng lớn. Các mô hình trang trại chăn nuôi sản xuất có hiệu quả góp phần làm tăng tỷ trọng giá trị chăn nuôi trong cơ cấu ngành nông nghiệp từ 37,2% năm 2005 lên 44,9% năm 2010.

Đây là trang trại chăn nuôi lợn siêu nạc khép kín của gia đình chị Hoàng Thị Duy ở xã Sơn Lộc. Là một nông dân với thu nhập chính của gia đình chỉ dựa vào đồng ruộng. Trước năm 2000, cũng như bao hộ gia đình khác, gia đình chj Duy cũng chỉ nuôi vài con lợn để tận dụng những sản phẩm thừa từ hạt lúa, củ khoai. Chính vì thế dẫu cần cù chịu thương chịu khó thì gia đình chị vẫn rất khó khăn. Với suy nghĩ phải thay đổi cách làm để cải thiện cuộc sống và đầu tư cho 3 đứa con đang còn sức học. Năm 2000 gia đình chị Duy bắt đầu phát triển trang trại chăn nuôi lợn siêu nạc. Ngay từ đầu, anh chị Duy xác định phải đi theo mô hình khép kín trong chăn thả lợn, chủ động cả con nái, đực nhảy và con giống cho trang trại của mình. Bên cạnh đó, anh chị không ngừng học hỏi và nâng cao kến thức về thú y để đảm bảo khâu phòng dịch cho vật nuôi. Nhờ có kiến thức về chăn nuôi và đầu tư bài bản nên trang trại của anh chị vẫn đứng vững và sản xuất có hiệu quả  dù cho có thời điểm các trang trại chăn nuôi lợn trên địa bàn huyện lao đao vì dịch lợn ta xanh và các dịch bệnh thông thường khác. Cũng chính vậy mà đến tận bây giờ, trang trại chăn nuôi lợn siêu nạc của chị Duy Sơn Lộc đã trở thành thương hiệu. Cuộc sống của gia đình chị sau 12 năm phát triển trang trại nuôi lợn ngày càng khá giả. Mục tiêu đầu tư cho con cái học hành đã được gia đình chị thực hiện. Hiện tại đứa con lớn của chị đang du học tại Nhật, đứa thứ hai đang theo học Cao học và đứa thứ ba đang học lớp 11.

          Là địa phương có biển. Tận dụng lợi thế này, Bố Trạch đã phát triển đánh bắt nuôi trồng thủy hải sản và kinh tế biển. Bằng việc đầu tư đóng mới tàu thuyền, nâng công suất, mua sắm các ngư lưới cụ để phục vụ vươn khơi bám biển. Đến năm 2010, toàn huyện đã có 970 tàu đánh bắt thủy sản, trong đó có gần 500 chiếc đánh bắt xa bờ với công suất 23.500CV, tăng 77 tàu và 4.300CV so với năm 2005, tạo cho hàng ngàn ngư dân có thu nhập ổn định  đồng thời góp phần bảo vệ chủ quyền an ninh biên giới vùng biển.

Biến những nhược điểm thành ưu thế, trên những động cát trãi dài nối đuôi nhau như thành luỹ trắng xóa từ xã Nhân Trạch, Trung Trạch đến Đức Trạch, nhờ giao thông đi lại được khai thông,  những động cát ngủ im hàng ngàn năm nay dưới khối óc sáng tạo của con người đã hồi sinh kỳ diệu, đầy sức sống. Đó là liên hoàn các hồ nuôi tôm công nghiệp, quy mô hiện đại hình thành, đã  và đang phát triển mạnh mẽ minh chứng cho một cách nghĩ, cách làm mới mang lại hiệu quả kinh tế cao.

          Anh Nguyễn Minh Tám – Giám đốc Công ty TNHH Phú Thành Đạt là một trong những người đầu tiên trên địa bàn huyện Bố Trạch mạnh dạn thuê những dãy cát trắng ở Trung Trạch để đầu tư hàng tỷ đồng đưa công nghệ nuôi tôm từ Trung Quốc, Thái Lan về nơi đây. Đến nay, công ty Phú Thành Đạt đã có 27 hồ nuôi tôm thẻ chân trắng trên diện tích 6ha. Hệ thống ao hồ đều được lót bạt nilon và phân thành 3 cấp. Hiệu quả mang lại từ nuôi tôm theo hướng công nghiệp này  cao gấp 3 lần so với kiểu cũ. Ông giám đốc trẻ Nguyễn Minh Tám cho biết, chỉ tính riêng năm 2009, mỗi ha nuôi tôm thẻ chân trắng của anh sau khi thu hoạch trừ toàn bộ chi phí cũng thu lãi từ 200 đến 250 triệu đồng, giải quyết công ăn việc làm cho gần 10 lao động có mức thu nhập ổn định.

          Nếu như vươn khơi xa bám biển và phát triển nuôi tôm trên cát là thế mạnh vùng phía Đông Bố Trạch thì phía Tây huyện Bố, cây Cao su đang thể hiện được sức mạnh vượt trội của mình bằng sự hăm hở của người dân trong chính sách phát triển cây cao su tiểu điền. Trong 5 năm, toàn huyện đã trồng mới được 4.410 ha, vượt mục tiêu đề ra trên 4.000ha, đưa diện tích cây cao su tiểu điền lên 6.156 ha trong tổng diện tích cao su toàn huyện là 9.206 ha. Cây cao su được ví như là “vàng trắng” trên vùng gò đồi huyện Bố Trạch bởi giá trị nó mang lại cho người nông dân trồng cao su là một cuộc sống khá giả và ổn định về thu nhập.

          Ông Bùi Việt Phương ở Thị trấn Nông trường Việt Trung là một trong hộ gia đình đầu tiên của huyện đi tiên phong trong khai hoang mở đất và đầu tư trồng cây cao su tiểu điền. Với diện khai hoang của gia đình trên 33 ha, trong đó diện tích cao su 17 ha và hầu như các diện tích cây cao su đều đã đi vào khai thác. Cao su cũng như  những cánh rừng và nuôi trồng thủy sản đã mang lại cho gia đình ông Phương một cuộc sống giàu có. Bình quân mỗi năm cao su mang lại cho ông lợi nhuận 1,3 tỷ đồng. Không chỉ làm giàu cho bản thân, mô hình trang trại tổng hợp trong đó cây cao su là chủ lực của ông Phương đã giải quyết công ăn việc làm ổn định cho 13 lao động và khoảng 20 lao động thời vụ có mức thu nhập từ 4 - 5triệu đồng/tháng.

          Bên cạnh phát triển cây cao su, trên vùng gò đồi huyện Bố Trạch, sản xuất lâm nghiệp đã kết hợp tốt giữa trồng rừng với chăm sóc, khoanh nuôi, bảo vệ. Từ năm 2006 - 2010, toàn huyện đã trồng mới được trên 1.800 ha rừng tập trung, đạt trên 120% kế hoạch. Trên 80% diện tích rừng đã được giao cho các tổ chức và cá nhân chăm sóc và bảo vệ. Màu xanh của những tán rừng không những là “lá phổi” xanh của cuộc sống mà nó còn mang lại cho hàng ngàn người nông dân huyện Bố Trạch một cuộc sống đầy đủ, sung túc.  Vùng gò đồi Bố Trạch đã và đang phát triển năng động, hiệu quả hơn, nhất là đã khẳng định được hiệu quả của cây cao su để đầu tư và phát triển.

          Trong bức tranh đầy màu sắc của nền kinh tế huyện Bố Trạch giai đoạn này, sự chuyển động của mảng màu công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp cũng như sự tăng trưởng về dịch vụ- thương mại cũng là điểm nhấn quan trọng trong tổng quan chung của bức tranh kinh tế. Giá trị sản xuất công nghiệp tăng bình quân 11,94%/năm. Các ngành nghề có lợi thế như khai thác và sản xuất vật liệu xây dựng, chế biến nông, lâm, thủy sản được quan tâm đầu tư phát triển. Tiểu thủ công nghiệp, ngành nghề nông thôn đa dạng như mộc, nề, nghề nón lá…đã tạo thêm nhiều công ăn việc làm. Bên cạnh đó, nhiều doanh nghiệp đã chú trọng đầu tư, mở rộng quy mô sản xuất, góp phần tăng tỷ trọng giá trị ngành tiểu thủ công nghiệp - xây dựng trong cơ cấu kinh tế lên 26,04% năm 2010, góp phần giải quyết việc làm, tăng thu nhập cho người lao động.

    Công Ty TNHH Trường Thiêm  khởi đầu từ một công ty nhỏ. Kể từ khi mới thành lập công ty đã xây dựng nhà máy gạch Tuynel Hòa Trạch chuyên sản xuất, kinh doanh gạch phục vụ cho xây dựng trên địa bàn với dây chuyền sản xuất gạch Tuynel, công suất thiết kế 10.000.000 viên/ năm. Nhờ chất lượng tốt nên sản phẩm của công ty được người tiêu dùng ưa chuộng, thị trường ngày càng được mở rộng.

Năm 2009, trước nhu cầu phát triển của thị trường, công Ty TNHH Trường Thiêm đã đầu tư mở rộng thêm hai dây chuyền sản xuất công nghệ cao được chuyển giao từ Italia trên khuôn viên mặt bằng 5ha, với công suất thiết kế 20.000.000 viên/ năm. Bên cạnh đó, công ty còn đầu tư xây dựng một hệ thống cơ sở hạ tầng và phương tiện vận chuyển đồng bộ gồm nhà xưởng, nhà ăn, ở cho công nhân, trụ sở làm việc, công trình vệ sinh, khuôn viên cây xanh và 10 xe tải để đưa gạch đến cho khách hàng.

          Những năm qua, bằng uy tín của mình, hoạt động sản xuất kinh doanh của công ty ngày càng phát triển nhanh, ổn định và bền vững, tạo việc làm cho hơn 200 lao động trên địa bàn huyện với mức thu nhập ổn định (từ 4 - 6 triệu đồng/tháng), trong đó đã thu hút được 7 kỹ sư các ngành xây dựng, cơ khí về làm việc, góp phần xây dựng quê hương.

          Cùng với Phong Nha - Kẻ Bàng được công nhận là Di sản Thiên nhiên thế giới, các hoạt động hỗ trợ và dịch vụ du lịch trên địa bàn huyện Bố Trạch được sôi động hẳn lên với tốc độ tăng trưởng bình quân hàng năm đạt 17,02%, cao hơn 1,02% so với mục tiêu đề ra. Tỷ trọng giá trị dịch vụ tăng từ 30.3% năm 2005 lên 38,07% năm 2010. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ, du lịch tăng 24,6% năm, gấp 3 lần so với bình quân 5 năm trước. Cơ sở hạ tầng khu du lịch Phong Nha - Kẻ Bàng tiếp tục được quan tâm đầu tư, thu hút lượng khách đến tham quan du lịch tăng bình quân 13,4% năm.

          Khi lao động sáng tạo đạt được nhiều thành tựu trên lĩnh vực kinh tế sẽ làm nên những chuyển biến đồng bộ trên lĩnh vực văn hóa - xã hội.  Giáo dục đào tạo tiếp tục phát triển: chất lượng mủi nhọn được khẳng định, chất lượng đại trà có tiến bộ. Giáo dục ở các xã miền núi, các xã có đồng bào dân  tộc thiểu số có chuyển biến. Tỷ lệ học sinh huy động vào các cấp ổn định, duy trì và giữ vững chuẩn phổ cập giáo dục đúng độ tuổi và trung học cơ sở. Tỷ lệ học sinh thi đỗ vào các trường đại học, cao đẳng tăng lên hàng năm. Công tác chăm sóc sức khỏe nhân dân ngày càng được cải thiện. Cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ khám, chữa bệnh cho nhân dân nói chung và người nghèo, trẻ em dưới 6 tuổi nói riêng được duy trì tốt. Bố Trạch hiện có 28/30 xã, thị trấn đạt chuẩn quốc gia về y tế, 100% Trạm y tế xã có bác sỹ, 96% thôn, bản, tiểu khu có cán bộ y tế.

          Hoạt động văn hóa, tông tin, thể dục thể thao đã bám sát nhiệm vụ chính trị của địa phương để thực hiện và có nhiều khởi sắc, tạo được nét đẹp trong đời sống cộng đồng và cổ vũ kịp thời các phong trào thi đua trong quá trình đổi mới. Đặc biệt phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa khu dân cư” được phát triển sâu rộng. Có thể nói phong trào này đã có sức lan tỏa mạnh mẽ, tạo nên khí thế thi đua sôi nổi trên mọi miền quê huyện Bố Trạch và làm tươi mới bức tranh nông thôn trên khắp địa bàn toàn huyện. Các con số 72% gia đình văn hóa,  24% hộ gia đình thể thao, 20,4% làng, đơn vị đạt danh hiệu văn hóa trong năm 2010 minh chứng rõ nét.

          Song song bên cạnh đó là các chính sách xã hội được thực hiện kịp thời. Tỷ lệ hộ nghèo từ 24% năm 2005 giảm xuống còn dưới 5% năm 2010 ( theo chuẩn cũ), thu nhập bình quân đầu người tăng gấp 2,5 lần so với năm 2005. Bình quân mỗi năm có 3.800 lao động được tạo việc làm mới, trong đó xuất khẩu lao động chiếm 15,4%.

          Nhiệm vụ xây dựng thế  trận quốc phòng - an ninh, xây dựng cơ sở an toàn làm chủ trong thời gian qua được đặc biệt chú trọng. Công tác tuyển quân, giao quân hàng năm đạt 100% chỉ tiêu và bảo đảm chất lượng. Phong trào quần chúng bảo vệ an ninh trật tự, công tác phòng ngừa, đấu tranh phòng chống các loại tội phạm chuyển biến tích cực. Đặc biệt thực hiện Nghị quyết của Huyện ủy “về tăng cường lãnh đạo đảm bảo an nnh ninh nông thôn trong tình hình mới” đã đạt được nhiều kết quả, hạn chế những xung đột xảy ra tại cơ sở, tạo sự bình yên cho nhân dân lao động sản xuất, xây dựng cuộc sống ngày càng khởi sắc.

          Có thể thấy và cảm nhận được rằng, giai đoạn 2005 - 2010, Bố Trạch như một công trường đang kiến thiết thi công các công trình để hoàn thiện kết cấu hạ tầng cơ sở. Điện, đường, trường, trạm đều được xây mới đồng bộ, khang trang, tạo nên diện mạo của một vùng quê được khoác lên mình chiếc áo mới. Tự tin để tự hào rằng, Bố Trạch là địa phương dẫn đầu toàn tỉnh trên lĩnh vực kết cấu hạ tầng như: Dẫn đầu về kiên cố Trạm y tế đạt chuẩn; Dẫn đầu về xây dựng Trụ sở làm việc cấp xã; Dẫn đầu về xây dựng chợ nông thôn và đối với Chương trình xóa nhà tranh tre vách đất cho hộ nghèo trên toàn địa bàn huyện, với cách làm sáng tạo, quyết liệt, Bố Trạch là đơn vị dẫn đầu cả nước trong thực hiện Chương trình này.

          Những thành quả đạt được trong hoàn thiện kết cấu hạ tầng giai đoạn 2005 - 2010 cũng là cơ sở vững chắc để Bố Trạch triển khai thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới trong giai đoạn hiện nay. Người dân Bố Trạch vốn yêu lao động, cần cù chịu khó và đoàn kết thống nhất một lòng. Điều đó được thể hiện trong chủ trương xây dựng nông thôn mới. Bằng các hành động thiết thực, cụ thể, các tổ chức đoàn thể và mổi người dân Bố Trạch đang chung tay, chung sức để chỉnh trang lại hạ tầng nông thôn theo các tiêu chí, làm nên phong trào toàn dân chung sức xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp.

          Có thể nói, khi mục tiêu được xác định và bằng những quyết sách táo bạo, linh động và hợp lý đã vận hành  guồng máy kinh tế chạy đều và mang lại hiệu quả rõ nét. Tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân hàng năm giai đoạn 2005 - 2010 đạt 11,94%, vượt 0,94% so với kế hoạch. Cơ cấu kinh tế chuyển dịch đúng hướng. Từ năm 2005 đến năm 2010, tỷ trọng dịch vụ tăng từ 30,3% lên 38,07%; Công nghiệp xây dựng tăng từ 24,1% lên 26,04%; tỷ trọng nông, lâm nghiệp và thủy sản từ 45,6% giảm xuống còn 35,89%. Các ngành kinh tế đều duy trì tốc độ tăng quy mô giá trị sản xuất. Đời sống của vật chất, tinh thần  của nhân dân tiếp tục được cải thiện, cán bộ nhân dân tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng, phấn khởi trước sự đổi thay của quê hương. Ghi nhận những kết quả và thành tích đạt được trong những năm qua, cán bộ và nhân dân Bố Trạch đã vinh dự được Đảng và Nhà nước  tặng thưởng nhiều danh hiệu cao quý: Chủ tịch nước tặng thưởng Huân chương lao động hạng nhì cho 01 tập thể và 01 cá nhân; Huân chương lao động hạng ba cho 07 tập thể và 03 cá nhân; Thủ tướng Chính phủ tặng Bằng khen cho 06 tập thể và 04 cá nhân; UBND tỉnh và các Bộ, ngành trung ương tặng thưởng 47 Cờ thi đua xuất sắc cho 12 tập thể, tặng Bằng khen cho 321 tập thể và 204 cá nhân đã có nhiều thành tích xuất sắc trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.

          Trong dòng chảy của phát triển, sự đi lên là tất yếu. Với tranh kinh tế của tỉnh nhà, Bố Trạch là một Quảng Bình thu nhỏ. Những kết quả mà Bố Trạch đã đạt được trong chặng đường vừa qua là minh chứng cho cơ sở thực tiễn trong chỉ đạo phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Sự phát triển của Bố Trạch kết nối hành lang phát triển khù vực Thành phố Đồng Hới đến vùng kinh tế động lực bắc Quảng Bình, khai mở tiềm năng kinh tế, quan hệ đối ngoại.

          Những thành quả lao động không mệt mỏi của cán bộ và nhân dân huyện Bố Trạch ngày hôm qua đã tạo cho Bố Trạch hôm nay thế và lực mới. Nghị quyết Đại hội đại biểu huyện Đảng bộ lần thứ XXI đã định hướng: “Tiếp tục đổi mới toàn diện, khai thác mọi nguồn lực, phát huy hiệu quả của các chương trình kinh tế trọng điểm, đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng gắn với xây dựng nông thôn mới. Phấn đấu tăng trưởng kinh tế với tốc độ cao, đẩy nhanh giảm nghèo, tạo bước chuyển biến mạnh mẽ về văn hóa - xã hội, khoa học - công nghệ và bảo vệ môi trường. Tăng cường quốc phòng an ninh, giữ vững ổn đinh chính trị và trật tự an toàn xã hội. Thực hiện có hiệu quả về cải cách hành chính, cải cách tư pháp. Không ngừng nâng cao thực tế đời sống của đại bộ phận nhân dân, phấn đấu đưa huyện phát triển nhanh trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn”. Và để thực hiện có hiệu quả mục tiêu ấy, ngoài những giải pháp đồng bộ và phù hợp với hoàn cảnh cụ thể của từng thời điểm thì Bố Trạch cũng xác định rõ tinh thần đoàn kết, thống nhất trong Đảng bộ và sự cần cù, lao động sáng tạo của nhân dân sẽ là yếu tố quyết định đến sự phát triển của huyện nhà.

          Bố Trạch tự hào về những thành tích trong lao động xây dựng và bảo vệ tổ quốc, quê hương. Vùng đất của Di sản thiên nhiên thế giới vì lẽ đó không chỉ kỳ thú bởi vẻ đẹp của thiên nhiên ban tặng mà còn huyền ảo, kỳ diệu từ nét đẹp lung linh của những giá trị lao động  mà con người Bố Trạch bằng khối óc và bàn tay đã chung sức, chung lòng vì quê hương ngày càng đổi mới.

Phan Tứ